Íslandsmetið í 10 km hlaupi karla frá upphafi

38:19,0	Guðmundur Jónsson ÍR	Melavelli	3. ágúst 1913
35:55,0	Jón J. Kaldal ÍR	Kaupmannahöfn	vorið 1919
34:13,8	Jón J. Kaldal ÍR	Melavelli	28. ágúst 1921
34:06,1	Karl Sigurhansson Týr	Melavelli	21. júní 1932
33:57,6	Victor E. Münch Á	Melavelli	25. sept 1950
33:05,6	Stefán Gunnarsson Á	Melavelli	21. ágúst 1951
32:00,0	Kristján Jóhannsson ÍR	Helsinki	20. júlí 1952
31:45,8	sami	Reykjavík	25. ágúst 1953
31:37,6	sami	Moskvu	30. júlí 1957
30:19,0	Sigfús Jónsson ÍR	London	17. apríl 1974
30:10,0	sami	Sjotsí	12. maí 1976
29:31,82	Kári Steinn Karlsson UBK	Berkeley	15. maí 2010
29:28,05	sami	Stanford	5. apríl 2008

 

Aths.

Í víðavangshlaupum í Danmörku 1919 og 1920 hljóp Jón J. Kaldal þrisvar sinnum á betri tíma en í  staðfestu Íslandsmeti í 10 km.

Árið 1933 hljóp Karl Sigurhansson Týr í Vetmannaeyjum 10 km á 32:52,0 mín. Það gerði hann einsamall á eins km hring, en er sagður hafa haft „pace“. Í hverju sú aðstoð var fólgin hefur mér ekki tekist að leiða fram.

 

Fyrir mistök brautarstarfsmanna varð 10 km hlaupið í landskeppninni í Ósló gegn Norðmönnum og Dönum 29. júní 1951 aðeins 9.600 metrar. Einn hring vantaði upp á fulla vegalengd. Kristján Jóhannsson hljóp á 32:06,0 mín., eða sem svarar ca. 33:20 á allri vegalengdinni. Varð hann því af meti því gildandi Íslandsmet var 33:57,6 mín.

Fyrsta met sitt setti Kristján árið eftir í úrslitum í 10 km hlaupi á ólympíuleikunum í Helsinki. Einvígið um sigurinn í því hlaupi er meðal annáluðustu langhlaupum sögunnar. Leið allt þar til á ólympíuleikunum í London í fyrra, að Ísland átti keppanda í úrslitum í langhlaupi karla á ólympíuleikum.

Fyrra met sitt setti Sigfús Jónsson á sama velli og Kristján setti sitt síðasta, í Moskvu í Rússlandi. Kári Steinn Karlsson er fyrsti og til þessa eini íslenski hlauparinn til að klára 10 km á innan við hálfri klukkustund.

 

Íslandsmetin í 110 grind frá upphafi

21,0	Kristinn Pétursson ÍR	Melavelli	20. júní 1911
20,8	Ingvar Ólafsson KR	Melavelli	20. júní 1928
19,7	Helgi Eiríksson ÍR	Melavelli	14. ágúst 1928
20,2	Stefán Bjarnason Á	Melavelli	17. júní 1931
19,4	Ingvar Ólafsson KR	Melavelli	24 ágúst 1931
18,4	sami	Melavelli	16. sept. 1931
18,0	sami	Melavelli	1. ágúst 1932
17,6	Jóhann Jóhannsson Á	Melavelli	31. júlí 1936
17,6	Ólafur Guðmundsson KR	Melavelli	29. ágúst 1937
17,0	sami	Melavelli	1. sept. 1937
17,0	Skúli Guðmundsson KR	Melavelli	11. júlí 1944
16,5	sami	Melavelli	27. maí 1945
16,2	Finnbjörn Þorvaldsson ÍR	Melavelli	7. ágúst 1946
15,8	Skúli Guðmundsson KR	Melavelli	12. ágúst 1947
15,3	Haukur Clausen ÍR	Melavelli	27. júní 1948
15,3	Örn Clausen ÍR	Ósló	13. ágúst 1948
15,3	sami	Falun	10. sept. 1948
15,2	sami	Melavelli	13. júlí 1949
15,0	sami	Melavelli	20. ágúst 1949
15,0	sami	Ósló	1. sept. 1950
15,0	sami	Ósló	2. sept. 1950
14,9	sami	London	14. júlí 1951
14,8	sami	Melavelli	20. júlí 1951
14,7	sami	Melavelli	30. júlí 1951
14,6	Pétur Rögnvaldsson KR	Melavelli	18. ágúst 1957
14,6	sami	Laugardalsvelli	7. ágúst 1960.
14,5	sami	Laugardalsvelli	11. ágúst 1960
14,6	Þorvaldur Víðir Þórsson ÍR	Westwood	6. mars 1982
14,4	sami	San Jose	13. mars 1982
14,4	sami	San Jose	20. mars 1982
14,4	sami	Los Gatos	8. maí 1982
14,47	sami	Logan í Utah	15. maí 1982
14,3	sami	San Jose	7. maí 1982
14,36	sami	Santa Barbara	13. maí 1983
14,36	Jón Arnar Magnússon UMSS	Varmárvelli	21. maí 1994
14,32	sami	Götzis	28. maí 1995
14,19	sami	Tallinn	11. júní 1995
14,00	sami	Götzis	1. júní 1997
13,91	sami	Laugardalsvelli	6. júní 1997

 

Aths.

Framan af töluðu fjölmiðlar um grindahlaup sem „girðingahlaup“. Það er þó ekki ástæðan fyrir því að mönnum láðist að staðfesta árangur Kristins Péturssonar sem fyrsta met í greininni.

Einhverra hluta vegna var þriðja metið, Helga Eiríkssonar ÍR á Meistaramóti Íslands 1928, aldrei staðfest en þó var sótt um það.

Árangur Ingvars Ólafssonar á meistaramótinu 1931 (19,4 sek) var heldur ekki staðfestur af þeirri ástæðu að hann felldi eina grindina á leiðinni í mark. Slíkt var andstætt reglum og því var metið ekki viðurkennt. Í hlaupinu var Friðrik Jessen einnig undir gamla metinu (hljóp á 19,8 sek) en felldi einnig eina grind.

Svo virðist sem ekki hafi verið sótt um metviðurkenningu fyrir 17,0 sekúndna hlaup Skúla Guðmundssonar er hann jafnaði met Ólafs Guðmundssonar 1944. Því var sá árangur ekki staðfestur sem metjöfnun. Hið sama er að segja um árangur Ólafs er hann jafnaði met Jóhanns Jóhannssonar, lengi formaður frjálsíþróttadeildar Ármanns, árið 1937.

Örn Clausen var iðinn við kolann kringum 1950 og setti níu met í 110 grind, þar af a.m.k. eitt í keppni í tugþraut. Í einu af þessum hlaupum (14,9 sek.) keppti hann í 120 stiku (yards) hlaupi, á breska meistaramótinu 14. júlí 1951.

Á æfingu hjá KR á Laugardalsvellinum sumarið 1960 mældist Pétur Rögnvaldsson á 14,5 sek., eða undir fjögurra daga gömlu meti. Hann var einn á ferð og var árangurinn ekki staðfestur. 

Frá 1950 eru langflest metanna í 110 grind sett erlendis en Jón Arnar kom því heim aftur er hann sigraði á Smáþjóðaleikunum á Laugardalsvelli sumarið 1997. Varð hann í leiðinni fyrsti Íslendingurinn til að hlaupa 110 grind á undir 14 sekúndum.

Íslandsmetið í 200 m grindahlaupi karla frá upphafi

29,1	Skúli Guðmundsson KR	Melavelli	28. júní 1944
27,3	Ingi Þorsteinsson KR	Melavelli	16. sept 1948
25,4	Haukur Clausen ÍR	Melavelli	30. sept 1948
25,4	sami	Linköping	9. sept 1950
24,4	Örn Clausen ÍR	Melavelli	23. júní 1951
24,2	Stefán Hallgrímsson KR	Valbjarnarvelli	26. sept 1982
24,2	Hjörtur Gíslason KR	Valbjarnarvelli	26. sept 1982
23,8	Þorvaldur Víðir Þórsson ÍR	Valbjarnarvelli	30. ágúst 1983

Aths.

Þetta var ekki algeng keppnisgrein á mótum en fyrst spreyttu menn sig á henni þjóðhátíðarárið 1944 á innanfélagsmóti KR, á „gamla íþróttavellinum“ eins og Melavöllur var títt nefndur í þá tíð. Skúli Guðmundsson var kraftmikill frjálsíþróttamaður á þessum árum, bæði í hlaupum og stökkum, mestu afrekin vann hann í hástökki.

Er Ingi Þorsteinsson tók met Skúla var Hörður Haraldsson einnig undir því, hljóp á 29,3 sek. Clausenbræður bættu metið verulega og stóð það óhaggað frá 1951 til 1982 eða í 31 ár. Ástæðan er líklega helst sú, að afar sjaldgæft var að 200 metra grind væri keppnisgrein á mótum. Í síðustu tíð, 1982 og 1983,  var líklega bara keppt til að reyna bæta metið, enda bestu grindahlauparar landsins á ferð.

Þegar Örn Clausen setti met sitt mun hlaupari úr öðru félagi hafa hlaupið við hlið hans á grindalausri braut. Með því hafi hann verið „dreginn“ áfram.

 

Íslandsmetin í 400 m grindahlaupi karla

61,9	Jón M. Jónsson KR	Melavelli	12. júlí 1945
60,9	sami	Melavelli	11. ágúst 1945
59,7	Brynjólfur Ingólfsson KR	Melavelli	6. ágúst 1946
59,0	Reynir Sigurðsson ÍR	Melavelli	11. ágúst 1947
57,1	sami	Melavelli	15. júlí 1948
56,1	Sigurður Björnsson KR	Melavelli	22. júlí 1949
54,7	Örn Clausen ÍR	Ósló	28. júní 1951
54,6	Sigurður Björnsson KR	Gautaborg	18. sept 1960
53,6	Stefán Hallgrímsson KR	Laugardalsv.	11. júlí 1973
52,7	sami	Ósló	22. ágúst 1973
52,4	sami	Tromsö	26. júlí 1975
51,8	sami	Laugardalsv.	3. sept.1975
52,19	Þorvaldur Víðir Þórsson ÍR	Logan Utah	15. maí 1982
51,97	sami	San Jose	16. apríl 1983
51,77	sami	Walnut	23. apríl 1983
51,38	sami	Santa Barbara	14. maí 1983
51,17	Björgvin Víkingsson FH	Rehlingen	24. maí 2008

aths.
Fyrsta metið í 400 m grindahlaupi var sett í fyrstu keppni í greininni, á Reykjavíkurmeistaramótinu sem fram fór á Melavelli. Höfðu frjálsíþróttamenn þá aðeins haft einn mánuð til að æfa þessa grein og venja sig við hana. Þrátt fyrir slæmt veður bætti hann svo metið um sekúndu mánuði seinna, á Meistaramóti Íslands, einnig á Melavelli.

Þriðja metið var einnig sett á meistaramótinu en þar var að verki Brynjólfur Ingólfsson, annálaður skrásetjari íþróttaafreka og um skeið formaður FRÍ. Hann varð fyrstur til að hlaupa á innan við einni mínútu. Annar maður í hlaupinu, Ragnar Björnsson UMFR, hljóp einnig undir gamla metinu, hljóp á 59,8 sekúndum.

Meistaramótið var ennfremur vettvangur næsta mets, er Reynir Sigurðsson, síðar formaður ÍR, bætti met Brynjólfs. Hann var enn á ferðinni árið eftir og stórbætti metið á Reykjavíkurmótinu, eða um 1,9 sekúndur. Hafði enda æft vel um veturinn til að komast á ólympíuleikana í London, sem honum tókst.

Seinna met Reynis stóð ekki nema í eitt ár eða þar til Sigurður Björnsson, síðar varaformaður FRÍ, bætti það á Reykjavíkurmótinu. Var ekki sett met í 400 grind á Íslandi eftir það í 24 ár. Örn Clausen var að verki þegar fyrsta metið í greininni var sett á erlendri grundu. Er það með sögulegri hlaupum því það var fyrsta grein hinnar miklu landskeppni Norðmanna, Dana og Íslendinga í Ósló í lok júní 1951. Fóru Íslendingar með sigur af hólmi í þeirri keppni sem enn telst til helstu íþróttasigra okkar. Í hlaupinu jafnaði Ingi Þorsteinsson, síðar formaður FRÍ, gildandi met er hann varð þriðji á 56,1 sek.

Eftir öra metasláttu á fyrstu árunum breyttist metið aðeins einu sinni milli 1951 og 1973, eða í rúma tvo áratugi. Hljóp þá fjör í greinina á ný því þeir Stefán Hallgrímsson og Þorvaldur Þórsson settu átta met á einum áratug, 1973-83. Eftir það stóð metið óhaggað í aldarfjórðung.

Til gamans má geta þess, að þegar Stefán setti sitt síðasta met var Þorvaldur í öðru sæti á persónulegu meti, 59,0 sekúndum. Þorvaldur tók miklum framförum eftir að hann hélt til náms í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Hann boðaði það sem koma skyldi í fyrsta hlaupi á vegalengdinni, 6. mars 1982 í Westwood, en þar sótti hann að meti Stefáns með tímanum 52,80 sekúndur. Röskum tveimur mánuðum seinna setti hann fyrsta met sitt af fjórum.

meira síðar . . .

Íslandsmetin í 3000 m hindrunarhlaupi karla

10:51.0	Eiríkur Haraldsson Á	Melavelli	20. maí 1951
10:38.8	sami	Melavelli	16. júní 1951
10:12.6	sami	Melavelli	20. ágúst 1951
10:06.2	Kristján Jóhannsson ÍR	Melavelli	25. ágúst 1952
9:53.6	sami	Melavelli	30. júlí 1953
9:47.4	sami	Akureyri	17. ágúst 1953
9:43.2	Stefán Árnason UMSE	Melavelli	22. júlí 1955
9:26.4	Kristleifur Guðbjörnsson KR	Melavelli	26. júlí 1958
9:25.4	sami	Randers	31.ágúst 1958
9:16.2	sami	Melavelli	6. júní 1959
9:07.6	sami	Dresden	25. sept 1960
9:06.8	sami	Ósló	12.júlí 1961
8:56.4	sami	Ósló	1.ágúst 1961
8:53.95	Ágúst Ásgeirsson ÍR	Montreal ÓL	26. júlí 1976
8:49.58	Jón Diðriksson UMSB	Remscheid	28. júní 1981
8:46.29	Sveinn Margeirsson UMSS	Borås	12. júní 2003

aths.

Þegar Eiríkur setti sitt þriðja og síðasta met, á meistaramótinu 1951, varð Hreiðar Jónsson KA einnig undir gamla metinu, hljóp á 10:13,8 mín. Lítið sem ekkert var keppt í greininni nema á meistaramótinu og sett voru met á því í greininni næstu tvö árin. Einnig féllu hindrunarhlaupsmet í landskeppnum 1955, 1956, 1958 og 1961.

Haukur Engilbertsson úr UMSB var einnig undir gamla metinu (9:43,2) er Kristleifur Guðbjörnsson setti sitt fyrsta met, á MÍ á Melavelli 1958. Haukur hljóp á 9:31,4 mín.

Metið í hindrunarhlaupi tók miklum breytingum til hins betra eftir að Kristleifur lagði þessa grein fyrir sig. Er látum hans loks linnti hafði hann sex sinnum sett met í greininni og bætt það um alls rúmar 46 sekúndur. Síðasta metið setti Kristleifur í Norðurlandakeppninni í Ósló 1961 og hljóp þá fyrstur Íslendinga undir níu mínútum. Þrír hlauparar hafa síðan bætt um betur.

meira síðar . . .

Íslandsmetin í 25 km götuhlaupi karla

Halldór Guðbjörnsson KR	1:29.58.2	Reykjavík	27. maí 1971
Ágúst Ásgeirsson ÍR	1:25.54.3	Keflavík	16. maí 1981
sami	1:23.13.5	Keflavík	15. maí 1982
Sigurður P. Sigmundsson FH	1:24.09	Bolton	23. maí 1982

aths.

Með vaxandi áhuga á langhlaupum samþykkti ársþing Frjálsíþróttasambandsins haustið 1980 að bæta við tveimur nýjum keppnisgreinum á meistaramóti Íslands í karlaflokki frá og með 1981; 25 km hlaupi og maraþonhlaupi. Styttri greinin lifði aðeins sem meistaramótsgrein í fjögur ár því ákveðið var á þinginu haustið 1984 að breyta henni í ½-maraþon.

Fyrstu tvö árin fór keppnin í 25 km fram á Rosmhvalanesi við einstaklega hagstæð hlaupaskilyrði bæði árin. Sól og blíða og lítilsháttar gola á slóðum sem fremur eru þekktar fyrir vindbelging en logn. Hlaupið hófst og lauk við íþróttavöllinn í Keflavík, en frá honum lá leiðin út í Garð, þaðan yfir til Sandgerðis og loks til baka yfir Miðnesheiði.

Löngu síðar komu upp efasemdir um að hlaupaleiðin hafi ekki verið fullir 25 km, án þess þó mér vitanlega að hún hafi verið mæld upp. Þess vegna stóð met Ágústs árum saman á metaskrám FRÍ. Leiðin var mæld með þeim aðferðum sem þá tíðkuðust og töldust góðar en nú til dags ríkja allt aðrar kröfur til mælinga staðlaðra keppnisvegalengda. Vera má, að samkvæmt þeim vanti einhverja tugi metra metra, en varla marga. Til gamans hef ég mælthringinn með forritinu openrunner.com. Það ágæta forrit tekur ekki tillit til hæðarbreytinga en samkvæmt sjálfum Pýþagoras vanmælir þetta tæki því leiðina.

Bretar hafa verið öðrum fremri í að mæla götuhlaupaleiðir með stöðluðum nákvæmis aðferðum. Án þess þó að nokkuð liggi fyrir um það er hugsanlegt, að 25 km hlaup Sigurðar Péturs sé hið eina af ofangreindum hlaupum sem er fullrar lengdar. 

Köst og stökk afgreidd – þó ekki alveg

Þá hef ég sett hér Íslandsmetin í kastgreinum, og aðeins betur en það. Að vísu bíða löngu látnar keppnisgreinar á borð við kúluvarp, kringlukast og spjótkast beggja handa. Þeir listar eru svo gott sem búnir í vinnslu, rétt eins og flestar aðrar ókomnar greinar.

Á næstunni, og eftir því sem tími gefst, munu aðrar greinar birtast hér jafnt og þétt. Ég þakka ábendingar sem komið hafa, en hvet um leið alla þá sem telja einhvern árangur vanta á listana að hafa samband við mig, agasf1@gmail.com.

Hér hafa aðeins birst karlagreinar. Þegar þær eru komnar taka kvennagreinarnar við. Þær hafa verið líflegri í seinni tíð sakir mikils metafjölda síðasta aldarfjórðunginn eða svo. Á sama tíma og met hjá körlum hefðu mátt fleiri vera.