Íslandsmetin í 800 m hlaupi karla frá upphafi

????	Jóhann Á. Bjarnason	Vestm.eyjum	?? ?? 1909
2:19,0	Sigurjón Pétursson Á	Melunum	??. júní 1911
2:15,5	sami	Melavelli	2. ágúst 1913
2:08,8	Tryggvi Gunnarsson Á	Melavelli	5. sept 1920
2:03,2	Geir K. Gígja KR	Melavelli	18. júní 1927
2:02,7	sami	Kaupmannah.	11. júlí 1927
2:02,4	sami	Kaupmannah.	11. júlí 1927
2:01,3	sami	Danmörku	25. júní 1930
2:02,2	Sigurgeir Ársælsson Á	Melavelli	24. júlí 1939
2:00,3	Ólafur Guðmundsson KR	Kristianstad	10. sept 1939
2:00,2	sami	Kristianstad	1. okt 1939
2:00,0	sami	Kristianstad	?? 1940
2:00,2	Kjartan Jóhannsson ÍR	Melavelli	17. júní 1945
1:57,8	Kjartan Jóhannsson ÍR	Melavelli	3. ágúst 1945
1:57,2	sami	Melavelli	29. júlí 1946
1:57,2	sami	Melavelli	6. ágúst 1946
1:56,1	Óskar Jónsson ÍR	Ósló	22. ágúst 1946
1:55,7	sami	Melavelli	14. júlí 1948
1:55,4	sami	London	30. júlí 1948
1:54,0	sami	Ósló	13. ágúst 1948
1:54,0	Þórir Þorsteinsson Á	Melavelli	22. júlí 1955
1:52,6	sami	Stokkhólmi	22. ágúst 1955
1:51,9	Svavar Markússon KR	Búkarest	1. okt 1955
1:51,8	sami	Búkarest	2. okt 1955
1:50,5	sami	Stokkhólmi	19. ágúst 1958
1:50,2	Þorsteinn Þorsteinsson KR	Dublin	25. júní 1967
1:50,1	sami	Stavanger	11. júlí 1967
1:49,32	Jón Diðriksson UMSB	Piteå	2. ágúst 1978
1:49,2	sami	Bonn	22. maí 1982
1:48,83	Erlingur Jóhannsson UBK	Ósló	4. júlí 1987

Aths.

Má vera, að fyrsta Íslandsmetið í 800 metra hlaupi hafi verið hlaupið í Vestamannaeyjum? Það er 64$ spurning sögu þessarar greinar frjálsíþróttanna! Fyrir því hef ég fundið heimild, að þar hafi verið keppt í 800 metra hlaupi árið 1909, sigurvegari verið Jóhann A. Bjarnasen. Hvorki er getið um tíma né nánari dagsetningu. Mikla leit hef ég lagt í að finna meira um þetta, en án árangurs hingað til. Verður fróðlegt að vita hvort eitthvað komi einhvern tíma út úr áframhaldandi leit. Víst mun vera, að Jóhann þessi hafi verið mikill íþróttakappi í Eyjum í æsku.

Mörg metanna sem hér er að finna voru aldrei staðfest. Þar á meðal fyrra met Sigurjóns Péturssonar sem var 880 enskir jardar, öðru nafni stikur, eða 804 metrar. Heldur ekki tvö af metum Geirs J. Gígju í Kaupmannahöfn né tvö af þremur metum Ólafs Guðmundssonar í Svíþjóð. Og heldur ekki tvö jöfnunarmet Kjartans Jóhannssonar. Allur mun þessi árangur þó góður og gildur og því talinn til meta hér, minnst er þó vitað um síðasta met Ólafs.

Eins og með svo mörg hlaupamet í millilengdum er met Erlings Jóhannssonar komið nokkuð til ára sinna, orðið aldarfjórðungs gamalt. Síðasta metið í 800 metra hlaupi sett á Íslandi er frá 22. júlí 1955, eða fyrir tæpum 58 árum þegar þetta er skrifað. Drjúgur meirihluti metanna frá upphafi er settur erlendis, flest af mönnum sem þar dvöldust langdvölum vegna náms og/eða vinnu. Eini hlauparinn sem sett hefur Íslandsmet í 800 metrum á heimavelli eftir að hafa afrekað það á erlendri grundu er Óskar Jónsson.

Íslandsmetin í 1000 m hlaupi karla frá upphafi

3:03.0	Sigurjón Pétursson Á	Melunum	2. ágúst 1909
2:45.0	sami	Melunum	5. júní 1910
2:42.0	Geir K. Gígja KR	Kaupm.höfn	11. maí 1930
2:39.0	sami	Kaupm.höfn	16. maí 1930
2:38.4	Kjartan Jóhannsson ÍR	Melavelli	25. júlí 1945
2:35.2	sami	Melavelli	17. ágúst 1945
2:32.4	Óskar Jónsson ÍR	Melavelli	26. júlí 1947
2:27.8	sami	Gautaborg	27. ágúst 1948
2:26.8	Svavar Markússon KR	Melavelli	2. júlí 1956
2:23.8	sami	Lundi	24. sept 1957
2:23.6	sami	Karlstad	15. ágúst 1958
2:22.3	sami	Lundi	10. sept 1958
2:21.4	Jón Diðriksson UMSB	Koblenz	byrj ágúst 1979
2:21.1	Jón Diðriksson UMSB	Minden	15. júní 1980

Kílómeterinn er sjaldgæf keppnisgrein og metið því ekki hlutfallslega jafn sterkt og í 800 metra hlaupi. Annað metið í greininni er orpið þeim vafa, að það hefur að líkindum verið hlaupið á beinum vegi. Álykta má að það hafi ekki verið sett á hringbraut þar sem heimildir herma, að metið hafi verið sett í meðvindi!

Fyrstu þrjú metin sem hér eru tilgreind voru aldrei formlega staðfest þótt afrekin hafi verið réttilega unnin.

Ekki hefur verið hróflað við Íslandsmeti Jóns Diðrikssonar í rúm 30 ár en Guðmundur Skúlason Ármanni var aðeins eina sekúndu frá því á móti í Kaupmannahöfn árið 1983. Er það næstbesti tíminn frá upphafi. 

Þá hafa alls 12 manns hlaupið undir 2:30 mínútum á vegalengdinni og einu methafarnir í þeim hópi eru Svavar Markússon og Jón.

 

Íslandsmetin í 1500 m hlaupi karla frá upphafi

4:52,8	Magnús Tómasson Kjaran ÍR	Melavelli	2. ágúst 1913
4:41,2	Ingimar Jónsson Á	Melavelli	17. júní 1920
4:28,6	Guðjón Júlíusson ÍK	Melavelli	17. júní 1921
4:25,8	sami	Melavelli	17. júní 1922
4:25,6	sami	Melavelli	15. sept. 1923
4:16,2	Geir Gígja KR	Kaupmannah.	13. júlí 1927
4:11,0	sami	Kaupmannah.	15. júlí 1927
4:11,0	Sigurgeir Ársælsson Á	Melavelli	10. sept. 1939
4:09,4	Óskar Jónsson ÍR	Melavelli	7. ágúst 1945
4:03,2	sami	Melavelli	16. júlí 1946
4:00,6	sami	Melavelli	7. ágúst 1946
3:58,4	sami	Ósló	24. ágúst 1946
3:53,4	sami	Ósló	27. ágúst 1947
3:53,2	Svavar Markússon KR	Rotterdam	24. júlí 1956
3:51,2	sami	Kaupmannah.	27. sept. 1956
3:50,8	sami	Gautaborg	22. sept. 1957
3:47,8	sami	Vesterås	13. ágúst 1958
3:47,8	sami	Ósló	20. júní 1960
3:47,1	sami	Róm	3. sept. 1960
3:45,8	Ágúst Ásgeirsson ÍR	Papendal	9. júní 1976
3:45,47	sami	Montreal	29. júlí 1976
3:44,4	Jón Diðriksson UMSB	Valbjarnarv.	9. ágúst 1978
3:43,2	sami	Köln	11. ágúst 1979
3:42,7	sami	Koblenz	byrjun sept 1979
3:42,7	sami	Troisdorf	28. júní 1980
3:41,77	sami	Stokkhólmi	8. júlí 1980
3:41,65	sami	Rehlingen	31. maí 1982

 

Íslandsmetin í 1500 metra hlaupi karla eru orðin 27 frá því Magnús Tómasson Kjaran setti hið fyrsta á Melavelli á þjóðhátíðarmótinu 2. ágúst 1913. Drjúgur meirihluti metanna, eða 17, er settur erlendis, í meiri keppni og við hagstæðari veðurskilyrði en glíma hefur þurft við á Íslandi.

Og hlaupararnir hafa farið víða því metin 17 eru sett í 13. mismunandi bæjum og borgum. Frá því Óskar Jónsson setti met á Melavelli 7. ágúst 1946 (4:00,6 mín) hefur aðeins eitt metanna verið sett hér á landi. Þar var að verki Jón Diðriksson á Valbjarnarvelli 9. ágúst 1978.

Jón og Óskar eru einu hlaupararnir sem sett hafa met í 1500 metra hlaupi bæði á Íslandi og erlendis. Óskar setti fimm met í upphafi svonefndrar gullaldar Íslendinga í frjálsíþróttum  og Jón sex, eða jafnmörg og Svavar Markússon sem setti öll sín met á erlendri grundu.

Eftir að Jón hófst handa við metasláttu sína sótti hann stíft niður að 3:40 mínútna múrnum og met hans í enskri mílu samsvarar tíma líklega nær honum en metið í 1500 m. Því miður var múr þessi eigi rofinn og hefur enginn skákað síðasta meti Jóns frá 1982.

 

Íslandsmetin í enskri mílu karla frá upphafi

4:40.4	Sigurgeir Ársælsson Á	Melavelli	8. júlí 1941
4:37.0	Stefán Gunnarsson Á	Melavelli	23. sept 1948
4:25.8	Óskar Jónsson ÍR	Glasgow	27. júní 1949
4:21.4	Pétur Einarsson ÍR	Bislet	1. sept 1950
4:15.8	Svavar Markússon KR	Melavelli	13. júlí 1956
4:13.8	sami	Melavelli	21.júní 1957
4:10.7	sami	Gautaborg	26. ágúst 1957
4:07.1	sami	Gautaborg	22. sept 1957
3:57.63	Jón Diðriksson UMSB	Koblenz	25. ágúst 1982

Aths.

Ensk míla var hlaupin í fyrsta sinn, að því er næst verður komist, á Melavellinum þriðjudaginn 27. júlí 1937. Eiginlega var um 1500 metra hlaup að ræða í bæjarkeppni Reykjavíkur og Vestmannaeyja, en sænskur hlaupari, O. Bruce, veitti hinum íslensku forgjöf með því að byrja 109 metrum aftan við þá, þ.e. hlaupa heila mílu. Varð hann annar í mark, hljóp míluna á 4:23,8 mín. og komst fram úr öllum nema Eyjamanninum Jóni Jónssyni sem hljóp 1500 metrana á 4:20,0 mín.

Hið athyglisverða við árangur Jóns Jónssonar, er að tími hans var sá besti, sem náðst hafði hér á landi í 1500 metra hlaupi, því Geir Gígja setti met sitt, 4:11 mín., í Kaupmannahöfn.

Fyrsta raunverulega keppnin í einnar enskrar mílu hlaupi (1609,35 metrar) fór fram í tengslum við lokaleik fyrsta Íslandsmótsins í útihandknattleik kvenna á Melavellinum. Mótinu lauk með sigri Akureyrarstúlknanna úr Þór. Aldrei var sótt um staðfestingu á afrekinu sem meti. Sex menn tóku þátt í hlaupinu, en á eftir Sigurgeiri Ársælssyni urðu Evert Magnússon Ármanni á 4:47,2 mín., Árni Kjartansson Ármanni á 4:47,8 mín., Indriði Jónsson KR á 4:48,2 mín., en ekki er getið um tíma Gunnars Sigurðssonar ÍR og Harðar Hafliðasonar Á.

Ágúst Ásgeirsson hjó nærri metinu í Southampton í Englandi 22. maí 1977, hljóp á 4:08,4 mín. Brynjúlfur Heiðar Hilmarsson UÍA hljóp á 4:10,11 í Gautaborg 12. maí 1986 og Sveinn Margeirsson á 4:11,23 í Austin í Texas 3. apríl 1999.

Er Svavar setti fyrsta metið var Sigurður Guðnason ÍR einnig undir því gamla, hljóp á 4:17,8 mín.

Árangur Jóns Diðrikssonar í míluhlaupinu er í algjörum sérflokki en hann náði honum á öflugu alþjóðlegu móti í Þýskalandi. Bætti hann metið í einni svipan um tæplega 10 sekúndur. Er Jón eini Íslendingurinn sem hlaupið hefur þessa vegalengd á undir fjórum mínútum. Og gerði nokk betur en Roger Bannister sem fyrstur varð undir múr þennan, hljóp á 3:59,4 í Oxford í Englandi 6. maí 1954.

 

Íslandsmetin í 2000 m hlaupi karla frá upphafi

5:42,6	Óskar Jónsson ÍR	Melavelli	2. júlí 1947
5:38,8	Kristján Jóhannsson ÍR	Melavelli	16.júlí 1953
5:29,2	Svavar Markússon KR	Melavelli	9. júlí 1956
5:27,0	Kristleifur Guðbjörnsson KR	Melavelli	16. júlí 1959
5:22,8	Jón Diðriksson UMSB	Dortmund	18. sept 1976
5:11,34	sami	Arnberg	7. júlí 1981

Aths.

Grein sem sjaldan er keppt í, líklega sett upp hér á landi í þeim tilgangi einum að reyna við met. Öll metin sett í júlímánuði nema fyrra met Jóns Diðrikssonar.

Íslandsmetin í 3000 metra hlaupi karla frá upphafi

9:46.0	Guðjón Júlíusson ÍK	Melavelli	8. júlí 1922
9:01.5	Jón J. Kaldal ÍR	Kaupmannahöfn	25. júlí 1922
8:52.2	Óskar Jónsson ÍR	Gautaborg	29. ágúst 1946
8:50.2	Kristján Jóhannsson ÍR	Melavelli	20. sept 1952
8:45.8	sami UMSE	Akureyri	10. maí 1954
8:45.6	Sigurður Guðnason ÍR	Södertälje	30. ágúst 1955
8:45.2	sami	Melavelli	27. júní 1956
8:43.2	Kristján Jóhannsson ÍR	Melavelli	1. júní 1957
8:38.4	Kristlefir Guðbjörnsson KR	Melavelli	22. júní 1957
8:37.6	Kristján Jóhannsson ÍR	Malmö	22. júlí 1957
8:34.8	Kristleifur Guðbjörnsson KR	Nyborg	8. sept 1957
8:23.0	sami	Bagsværd	6. sept 1958
8:22.8	sami	Borås	18. ágúst 1959
8:21.0	sami	Sarpsborg	26. ágúst 1959
8:17.6	Ágúst Ásgeirsson ÍR	Cleckheaton	28. apríl 1976
8:09.1	Jón Diðriksson UMSB	Troisdorf	28. apríl 1979
8:05.63	sami	Köln	28. ágúst 1983

Aths.

Það var að sönnu fyrsta keppni í 3.000 metra hlaupi hér á landi sem fram fór á Melavelli 1922 er Guðjón setti met það, sem hann er hér skráður fyrir. Var þetta fyrsta staðfesta metið í greininni, þrátt fyrir það að Jón Kaldal hafði sex sinnum hlaupið hraðar í Danmörku 1918 – 1921. Aðeins besti árangur hans á vegalengdinni var staðfestur sem met síðar, eins og í öðrum greinum.

Óskar Jónsson varð fyrstur til að rjúfa níu mínútna múrinn og síðar skiptust félagar hans úr ÍR, Kristján Jóhannsson og Sigurður Guðnason, á um að bæta metið. Og Kristján skiptist síðan á við Kristleif Guðbjörnsson að bæta það. Kristleifur setti sitt fyrsta met af fimm á 50. ára afmælismóti ÍR á Melavellinum. Hin fjögur setti hann í keppni á Norðurlöndum og með tímanum stórbætti Kristleifur metið. Stóð besti árangur hans óhaggaður í 17 ár.

Ég hef varið ómældum tíma í að grafa upp árangur Jóns Kaldal í 3.000 metra hlaupi á Kaupmannahafnarárum hans. Áfram mun ég reyna að fá endanlegan botn í það, en útlit er fyrir að „metaskrá“ hans sé á þessa lund:

 

?	Jón J. Kaldal ÍR	Kaupmannahöfn	11. ágúst 1918
9:31.0	sami	Kaupmannahöfn	19. sept. 1918
?	sami	Kaupmannahöfn	3. júní 1919
9:18.0	sami	Kaupmannahöfn	6.-8. júlí 1919
9:04.0	sami	Kaupmannahöfn	15. júní 1920
9:01.5	sami	Kaupmannahöfn	25. júlí 1922

Íslandsmetin í 5.000 metrum karla frá upphafi

17:47	2	Ingimar Jónsson Á	Melavelli	18. júní 1920
17:00	0	Guðjón Júlíusson ÍK	Melavelli	17. júní 1921
16:20	0	Jón J. Kaldal ÍR	Melavelli	27. ágúst 1921
16:06	0	Guðjón Júlíusson ÍK	Melavelli	18. júní 1922
15:23	0	Jón J. Kaldal ÍR	Kaupmannahöfn	6. ágúst 1922
15:20	0	Kristján Jóhannsson ÍR	Melavelli	8. júlí 1952
15:11	8	sami	Lahti	29. júlí 1952
15:07	8	sami UMSE	Akureyri	16. maí 1954
14:56	2	sami ÍR	Melavelli	1. júlí 1957
14:51	2	Kristleifur Guðbjörnsson KR	Búkarest	13. sept 1958
14:33	4	sami	Melavelli	23. júní 1959
14:32	0	sami	Árósum	3. sept 1964
14:26	2	Sigfús Jónsson ÍR	Edinborg	28. júní 1975
14:13	18	Jón Diðriksson UMSB	Dublin	21. ágúst 1983
14:07	13	Kári Steinn Karlsson UBK	Stanford	4. maí 2008
14:06	61	sami	Palo Alto	2. maí 2009
14:01	99	sami	Stanford	26. mars 2010

Aðeins besta afrek Jóns J. Kaldal í 5 km hlaupi erlendis var staðfest sem Íslandsmet, enda þótt hann hlypi þegar árið 1918 undir 17 mín. Saga bestu afreka Kaldals er því í raun hin „rétta“ metasaga, en af tillittsemi við þá sem skráðir voru fyrir metum er ofangreindur listi hafður eins og hann er.

Hér á eftir fer hins vegar skrá yfir methlaup Kaldals ytra:

16:44.0	Jón J. Kaldal ÍR	Kaupmannahöfn	29. ágúst 1918
16:25.7	sami	?	1919
?	sami	Malmö	?? 1919
15:59.4	sami	Kaupmannahöfn	snemma júní 1920
15:48.0	sami	?	20. júní 1920
15:41.5	sami	?	6. júlí i1920
15:38.2	sami	Kaupmannahöfn	17. júlí 1920
15:35.6	sami	?	19. júní 1921
15:25.6	sami	?	26. júní 1922
15:23.0	sami	?	6. ágúst 1922

Aths.

Fyrsta skráða metið í 5 km hlaupi fór fram á Leikmóti ÍR á Melavellinum 17.-18. júní 1920. Vísir segir að það hafi verið fyrsta 5 km hlaupið í landinu en aðrir fjölmiðlar eru ekki á sama máli og segja að gamla metið á þessari vegalengd hafi verið 18:45 mín.

Sömuleiðis er þessi tími sagður met í metatöflu eftir forseta ÍSÍ, Benedikt Waage, í Morgunblaðinu 28. maí 1916. Áköf leit að því hver setti þetta met hefur farið fram. Stendur hún enn yfir af minni hálfu og vonandi tekst að leiða sannleikann í ljós um eiganda þess.

Víst er, að þegar hér kemur sögu hafði Jón J. Kaldal hlaupið langtum hraðar á mótum í Danmörku og Svíþjóð. Og enda þótt hann hlypi þegar árið 1918 undir 17 mínútum og allur hans árangur lægi staðfestur fyrir tók ÍSÍ þá afstöðu að skrá aðeins besta hlaup hans í Danmörku sem Íslandsmet.

Saga bestu afreka Kaldals er því samhljóða því sem hin „rétta“ metasaga er, enda þótt á annan veg sé staðfest, samanber ofar. Þar sem ég hef sett spurningamerki um staðsetningu er að miklum líkindum um Kaupmannahöfn að ræða.